Соёл, ёс заншил
Монгол Улс нүүдэлчдийн уламжлалаараа алдартай. Хөдөө орон нутагт нүүдэллэх амьдралын хэв маяг өнөөдөр ч тогтвортой үргэлжилсээр байна. Нүүдэлчид таван төрлийн тэжээвэр амьтан — ямаа, хонь, үхэр (сарлаг), тэмээ, морь — өсгөж, улирлын хэв маягийн дагуу хамгийн тохиромжтой бэлчээр болон отрын газруудаа дагаж нүүдэг.
Хэл
Монгол хэл нь Монгол Улсын албан ёсны хэл юм. Урал-Алтайн хэлний бүлгийн нэг бөгөөд тус бүлэгт казах, түрэг, солонгос, финн хэл багтдаг. Өнөөдөр 10 сая гаруй хүн монгол хэлээр ярьдаг — Монгол Улс, ОХУ-ын Буриад улс, БНХАУ-ын Өвөр Монгол, Шиньжаан, Ганьсу муж, Төвөд, мөн АНУ-ын Нью-Жерси мужид. Монгол Улсад голчлон халх аялгуу хэрэглэдэг бөгөөд 1946 оноос Кирил үсэгээр бичиж байна. Сонгодог уйгаржин монгол бичиг нь монгол хэлэнд зориулан тусгайлан зохион бүтээсэн анхны бичиг систем юм.
Шашин
Бөө мөргөл — Чингис хааны үеэс өмнөх олон зууны турш Монголын түүхтэй холбоотой бөгөөд монгол уламжлалын чухал хэсэг болсон. Тэр үед монголчууд “Хөх Тэнгэр”-ийг шүтдэг байжээ. Энэхүү итгэл үнэмшлийн дагуу тэнгэр нь эцэг, газар нь ээж бөгөөд орчлон бүхний эх сурвалж юм. Бүхэлдээ байгальд тулгуурласан соёл иргэншлийн хувьд монголчууд байгалийн янз бүрийн элементүүдийг шүтэж, өвөг дээдсээ домогт ариун амьтан болсон бөгөөд тэдэнд сайн цаг уур, эрүүл мэнд, амжилт хүсэн залбирдаг байсан.
Бурханы шашин — Монголчууд 16-р зуунаас Бурханы шашинтай. Тухайн үеийн Алтан хааныг Төвөдийн ламанар Бурханы шашинд оруулсан. Монголчууд Төвөдийн Бурханы шашин (Ламын ёс гэж нэрлэдэг)-ийг сахидаг ба Төвөд Гималайн бүс нутагт зонхилох бурханы сургаалууд болон байгууллагуудыг хадгалдаг. Өнөөдөр Монгол Улс Бурханы шашны өвөө хадгалсаар байгаа бөгөөд хийдүүд сэргээгдэж, шүтлэгчдээр дүүрсэн. Далай лам нь олон нийтэд маш алдартай бөгөөд тус улсаар хэдэн удаа айлчилсан. Олон монголчуудын хувьд Бурханы шашны үйл ажиллагаа Бөө мөргөлтэй холилдсон шинж чанартай байдаг.
Бусад шашин — Монголд багахан мусульман нийгэмлэг (хүн амын ~6%) бий бөгөөд тэдгээр нь голдуу баруун хэсгийн казах үндэстэн юм.
Спорт ба наадам
Үндэсний спортод бөх барилдах, нум сум харваа, морин уралдаан багтдаг бөгөөд “Эрийн гурван наадам” гэж нэрлэгддэг. Эртний үеэс уламжлагдан өнөөдөр ч монголчуудын дунд маш түгээмэл байдаг. Жил бүрийн 7 сарын дундуур Монгол Улсын төв болон орон нутагт энэ спортыг тэмдэглэдэг — энэ бол үндэсний их Наадам юм.
Бөх Монголын бүх төрлийн спортын дотроос хамгийн алдартай нь бөгөөд Наадмын хамгийн томоохон арга хэмжээ юм. Монгол маягийн бөх барилдах нь долоон мянган жилийн өмнөөс эхэлсэн гэж түүхчид үздэг. Жин, насны хязгаарлалтгүй. Зорилго нь өрсөлдөгчөө тэнцвэр алдуулж унагах — тохой, өвдгөө газар хүргэх явдал юм.
